

D4262

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པཎྜི་ཏ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ལ་ཤ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཤཱཀྱ་འོད་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། དྷརྨ་དྷརྨི་བི་ནི་ཤྩ་ཡ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གཏན་ལ་དབབ་པ། འཇམ དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སྡོམ་ལ། ངོ་བོ་དང་ནི་རྣམ་གྲངས་དང་། །དེ་ཡི་རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་དང་། །བྱེ་བྲག་རྣམ་གཞག་ངེས་པའི་ཚིག་།རྣམ་པ་ལྔ་ཡིས་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་སྟེ། དེ་ཡང་ སྤྱིར་ནི་འདོད་རྒྱལ་གྱི་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་དང་།དོན་སྟོན་པ་དང་། འཇམ་པའི་སྒྲ་དང་། ཤེས་པའི་ཡུལ་ལོ། །དོན་སྟོན་པ་དེ་ཡང་དོན་ཙམ་སྟོན་པའི་སྒྲ་དང་། དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་པའི་སྒྲའི་ཚུལ་གཉིས་ལས་སྒྲ་གཉིས་པའི་བརྗོད་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་ཙམ་སྟོན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་བདག་ཡོད་དམ་ མེད་ཅེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་མི་རྟག་པའི་དོན་ཙམ་མམ།དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་མི་རྟག་པ་ནི་གློ་བུར་བའོ། །རིང་དུ་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཙམ་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐབས་གཞན་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེར་ངེས་པར་གཟུང་བར་སྦྱར་ཡང་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཞེས་ཏེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་ཚིག་གི་མཐའ་བཞི་ཆར་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། ལུང་བསྒོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ལ་བསྒོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཙོར་སྦྱར་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ལས་མི་འདའོ། །དེ་ལ་མིང་ གི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་དབྱེ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་ནི་དོན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པས་མེའི་ཚ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་པའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་དེ་ཉིད་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་གང་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་རང་གི་སྒྲས་བསྟན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེལ་བ་སྟོན་པ་བུམ་པ་ནི་བུམ་པ་ཉིད་དོ། །མི་རྟག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

我来为您翻译这段藏文：
印度堪布班智达库玛拉卡拉夏和译师比丘释迦光共同翻译、校对并确定。


梵文为：Dharma-dharmi-viniścaya
藏文为：法与有法抉择
汉译：法与有法的确定
顶礼文殊童子！
总纲：
本体以及异名，
及其广大分类，
差别安立定义，
应当以五相知。
其中，法与有法的自性即是诸法的差别与差别所依。这又普遍而言是随意安立的声音、认知、所诠义以及柔和的声音与认知对境。其中所诠义又分为仅诠显事物的声音和诠显事物差别的声音两种方式，是第二种声音的所诠。
其中，仅诠显事物是指：对于怀疑色法中有无我的情况，以"因为无常"来显示无我，这里无常因仅表示事物本身；或者对单纯事物产生怀疑时，以"无常即是暂时的"、"不长久住"等同义词来说明，因为别无他法。即便在此确定运用，也只是事物的缘，实为无义。
法与有法依托于四种语词边际，即使在教令等处主要运用对人的教令等，也不出法与有法的范畴。其异名即是差别与差别所依等。
其分类为遍计所执法和圆成实法，应当考察圆成实法。这又应当配合法性、安立和情况的差别而分为三种。其中，法性的法与有法不依赖他法而成立，如火的热性是法性所成就。这又可分为自性和相性两种。其中自性是指瓶子等、无常、非毛毯等，如何于某义中成立即是其自性，以自身名称显示，即显示事物与相的遮遣，如"瓶即是瓶性"、"无常即是无常性"、"非毛毯性即是非毛毯性"等。

། དེ་ལ་བུམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་བཀར་བ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། བུམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་བཀར་བ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཡིན་གྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་གཞན་སྤངས་པ་སྟེ། དེས ན་བུམ་པ་བུམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པས་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་གཞན་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མཐུན་པ་ལས་ནི་བཀར།མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅད་དེ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་དངོས་པོ་དང་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་བསལ་བ་བྱས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ལུང་བསྟན་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་མཐའ་ཅན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་མཚན་ཉིད་པ་ནི་སྒྲ་གཞན་གྱིས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བུམ་པ་མི་རྟག་པ་དང་། བྱས་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་ཡུལ་ལོ། །སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་ པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱོར་ཏེ།དེ་ཡང་དགག་བྱ་ལ་ལྟོས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཀྱི། བུམ་པ་ནི་འབྲུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེས་དངོས་པོ་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱད་པར་གཅིག་ཀྱང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་མཚན་ཉིད་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ངེས པར་གཟུང་བའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ།ཉན་པ་པོའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་མི་རྟག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཀྱང་རྟག་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པར་དོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱས་པས་རང་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པ་བྱས་ པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་བུམ་པ་ལ་ལྟོ་ཡངས་པ་མགྲིན་པ་ཞུམ་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཀྱང་སྣོད་གཞན་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་དེ་སྲིད་པར་དོགས་པའི་ཚེ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་སྦྱར་བས་ཆོས་དེ་ཆོས་ཅན་གཞན་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་དང་མི་ལྡན་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་ལ་ ཕན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་དེ་དག་མེད་པའི་ཚེ་ནི་གནས་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྦྱར་ཡང་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཙམ་སྟེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཉིད་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ཡང་གཉུག་མ་དང་གློ་བུར་བའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་གཟུང་སྟེ། གསེར་གྱི་ཁ་དོག་སེར་བ་ཉིད་དང་། གཡའ་ སྔོན་པོ་ལྟ་བུའོ།

当说"瓶子"这个有法的声音时，由于具有划分和遮遣的连接词缘，并不排除其他差别；而说"瓶子性"这个有法的声音时，由于具有划分和遮遣的词缘，则排除其他差别。因此，通过显示瓶子即是瓶子性，从同类事物如毛毯等其他事物差别中划分出来，并遮遣排除了非瓶子等其他相的差别。这就是将其与其他事物和其他相区分开来。这也是以教示为终结的。
法性相的是指用其他声音显示与所知义的差别不同的内容，即是显示瓶子为无常、所作、无我等的对境。非毛毯、非常等也同样适用，这也是依待所破而安立的法，而非他性之法。因此，无常等仅仅成立为相，而瓶子则不像"有谷"等那样依待所立。
若问为何称为相性？因为是以共相和自相这些能表征该事物的相而安立的缘故。这相虽然由所依的差别而有区别，但一体具有二者的自性。对于法性相等后文所说的声音，其确定词缘的安立是由明显的差别而定：当听者对瓶子等义虽已成立为无常，但仍怀疑可能有常的余地时，通过对法的声音加以确定，就遮遣了与自身不相应及与他法相应的情况。
当瓶子虽已成立为腹部宽阔、颈部收缩，但怀疑其他容器也可能有此相时，通过对法的确定词的运用，遮遣了此法与其他有法相应及与自身不相应的余地，这些称为有益的词缘。当没有这些需求时，即使在两处都加上确定词，也只是事物的词缘而已，实为无义。
这法性相又可分为本性和偶然性两种，如金的黄色性质和铜锈的蓝色。

།ཅིའི་ཕྱིར་གློ་བུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མེ་ལ་སོགས་པའི་གཞན་བསྟེན་པས་རང་གི་བྱེད་པ་ལས་འདས་ཤིང་མཚན་ཉིད་དེ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་བ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཐོག་མ་ དང་ཐ་མ་གཉིས་ཀ་ཉམས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཆུའི་རྙོག་མ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བདེ་བ་ཉམས་པ་ཐ་མ་ཞིག་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གསེར་གྱི་གཡའ་འམ་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ གཉིས་སུ་གཟུང་ངོ་།།དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དམིགས་པ་འཇུག་ལྡོག་གོ། །དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དོན་འཇུག་ལྡོག་སྟེ། དེ་དག་གློ་བུར་གྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་དམིགས་པ་པོ་ཤེས་པ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་འབྲེལ་ ཟླ་དང་འགལ་ཟླའི་དོན་ལ་ལྟོས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དེ་དམིགས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དངོས་སུ་མྱོང་བས་ དམིགས་པ་དང་།མ་མྱོང་ཡང་མ་བསྐལ་བས་དམིགས་པར་གཞག་ལ། མ་མྱོང་ཡང་མ་བསྐལ་བས་དམིགས་པ་དེ་ནི་མ་བསྐལ་ཡང་མ་མྱོང་བ་ལ་ལྟོས་པས་མི་དམིགས་པར་ཡང་གཞག་གོ། །གཞན་ཡང་བསྐལ་བ་གསུམ་གྱི་བསྐལ་བ་དེ་ཡང་བསྐལ་བས་མི་དམིགས་ པའི་ཆོས་སུ་གཞག་།དེ་ལ་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་ཡང་། ས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དབྱེ་བས་ཅི་རིགས་སུ་གཟུང་ངོ་། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མ བསྐལ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཕྲ་བ་ལས་བཟློག་པ་ཙམ་མོ།།དོན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡང་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལ་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པས་བསྒྲུབ་ནུས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བུམ་པ་ལ་ སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ནི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ནོ། །ཡོན་ཏན་ནི་འདུས་བྱས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གོས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་གཞིར་གཞག་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་གཉིས་པའོ། ། འོ་ན་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། འདིར་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

若问为何是偶然性？因为依赖火等其他因素，超出自身作用并从该相中解脱而成为可舍弃的缘故。另一种则与此相反。这偶然性在某些情况下，可从成立和安乐的始终二者皆损坏而得知，如水的浑浊。在某些情况下，则从最后的安乐损坏而得知，如金的锈蚀或铁的锈迹。
安立也可分为所缘安立和义安立两种。其中，所缘安立是所缘的生起与还灭。义安立是义的生起与还灭，这些是依待某些偶然差别而成立的。其中，第一种是依待能缘的心识，第二种是依待相关和相违的义。正因如此，义安立即是义的差别。
所缘安立又分为彼所缘和缘彼两种。其中所缘又可分为：通过直接经验而缘取瓶子等，以及虽未经验但因非隔绝而安立为所缘。虽未经验但因非隔绝而成为所缘者，相对于虽非隔绝但未经验者而言则安立为不可缘。此外，三种隔绝中的隔绝也安立为不可缘的法。
其中所缘与不可缘，如在不同处所等中瓶子等的生起与还灭，也如前所述。这些应依现量和比量的差别而适当理解。比量所缘的隔绝仅是与微细自性相违而已。
义安立也可分为实体和属性两种。其中，所谓实体是指义和识二者相关的义，不依待他者而能成立，从因缘和合而生的瓶子等有为法的自性。依托于此的法与有法即是实体的法与有法。属性是指这些有为法的无常等相的差别所染著者，以此为基础的法与有法即是第二种。
若问色声等属于何者？此处属于属性所摄，因为是依托瓶子等的差别故。

།དེ་ཡང་རྫས་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྦྱར་བའི་ཚེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཅི་རིགས སུ་གཟུང་ངོ་།།འདིར་ཡང་རྩོད་པ་སྨྲ་བ་གཞན་སྒྲ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་རླུང་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཉིད་དུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཡང་དུང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡུལ་གཞན་པ་མི་གནས་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་ གྲུབ་པ་ཡིན་ལ།དྲི་ཡང་རླུང་ལ་ཙནྡན་ལ་སོགས་པས་བསྒོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གཞན་ན་དམིགས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བས་བུམ་པའི་དཀར་བ་དང་། ཟླུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འཇམ་པ་དང་རྩུབ་པའི་བར་དུ་རྫས་དེའི་ཡོན་ཏན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། རྫས་སུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབྱིབས་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་པ་དང་ཙནྡན་དང་དུང་ལ་སོགས་པར་མ་བཟུང་བར་གུད་དུ་བཟུང་བར་མི་ནུས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡོན་ཏན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་ དམིགས་པ་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཤེས་པས་འདོད་པའི་ཚེ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་རྫས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་མེད་ པར་དགག་པ་དང་།ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་མ་ཡིན་པར་དགག་པའོ། །ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་དང་ལྡན་པ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཁྱད་པར་གཞན་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ནི་བུམ་པ་ན་འབྲུ་ཡོད། ནོར་ཡོད། འོ་མ་ཡོད། མར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་མེད་པར་དགག་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །རང་གི་ཁྱད་པར་ལྡན་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་ཡང་ལུང་ཡོད། རི་མོ་ཡོད། དྲི་མ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མེད་པར་དགག་པའི་ཡང་དེ་སྙེད་དོ། ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་དག་དང་དགག་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་འབྲེལ་པའི་ཟླ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྐྱང་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སྲིད་པའི་དགག་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞན་མི་སྲིད་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དགག་པ་བུམ་པ་ལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས པ་མི་སྲིད་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དགག་པ་འདི་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་འདི་སྦྱར་ལ།གྲུབ་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མི་གཟུང་ངོ་། །ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་མི་སྲིད་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་སྲིད་པ་ཡང་འགལ་ཟླ་ལ་ལྟོས་པར་སྦྱར་བ་དང་། འབྲེལ་ཟླ་ལ་ལྟོས་པས་རྐྱང་པ་དབྱེ་བས་གཉིས་སོ།

当配合为实体之法时，安立为法性的法与有法，应当依各自的自性成立而适当理解。此处，其他论者主张声和香等离开风和檀香等处所而住，故应执为实体自性。这也不合理，因为现量已成立声音也不离开螺等而住于他处，香也是依风被檀香等熏染而于他处可缘，离开事物则无法自立。
因此，应当执瓶子的白色、圆形等乃至柔滑粗糙等为该实体的属性，而非实体。有人说因为是不同根境故为不同事物，这也不合理，因为形状等不确定，且离开檀香、螺等不能单独把握，在某些情况下，对各别确定的属性的认知也是由于诸根的功能各别确定的缘故。
有人说当了知彼等差别时，是所安立的有法。其中实体的法与有法的生起与还灭，即是有的成立与无的遮遣，是的成立与非的遮遣。有的成立是具有其他差别的成立，即事物具有其他差别，以及自法具有其他差别。
其中事物具有他法，如说"瓶中有谷物、有财物、有乳、有酥"等，彼等的无的遮遣也是如此。具有自身差别，如说"瓶有裂纹、有图案、有污垢"等，彼等无的遮遣也同样多。这些所成立者与所遮遣者是相关者，依彼等而成立者，既是单独的，也是可能的遮遣与成立。
对于其他不可能的增益遮遣，如对瓶子增益有识等不可能的增益遮遣，这也是圆成实性故应当配合，而遍计所执性则不应执取。是的成立也有可能与不可能两种。其中可能又分为依待相违而配合和依待相关而单独两种。

།དེ་ལ་འགལ་ ཟླ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་བུམ་པའི་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་དང་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་འགལ་ཟླའི་དངོས་པོ་རེ་རེ་ལ་ལྟོས་ན་རེ་རེ་གྲུབ་ལ།གཉིས་ལ་ལྟོས་ན་འགལ་བའི་ཆོས་གཉིས་འགྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཡང་འགྲུབ་སྟེ་དེས་ན་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་ངན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ སོགས་པ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་བར་དུ་འགྲུབ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་འབྲེལ་ཟླ་ལ་ལྟོས་པ་རྐྱང་པ་ནི་བྱ་བའི་ཆོས་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡོད་པ་དང་། བྱས་པ་པོ་དང་ལས་ལ་ཡོད་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞིར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་རྒྱུ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་ལས་ལ་ལྟོས་ནས་དབྱེའོ། །འབྲས་བུ་དང་ལས་ལ་ཡོད་ལ་ལྟོས་པའི་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལྟོས་པར་གྲུབ་ཅིང་དབྱེ་བའོ། །དེ་རྒྱུ་ལེ་ཡོད་པའི་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་བུམ་པ་དང་དཔལ་དང་འབྱོར་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་བུམ་པས་ཆུ་འཆུ། འོ་མ་འཆུ། འབྲུ་འཛིན། ནོར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་བུམ་པ་ས་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། ཟངས་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། མེས་བཙོས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལྟ་བུའོ།།ལས་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་འདི་སྤྱད་པར་བྱ། བཅང་བར་བྱ། སྦ་བར་བྱ། ཚོགས་པར་བྱ། སྤྱུག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱ་བའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་དང་བྱེད་པ་པོའི་གཙོ་བོའི་ཆོས་ཅན་དུ་སྦྱར་བའི་ཚེ་ནི་འབྲས་བུ་དང་ལས་ལས་ ཆོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་ལ།གང་ཚེ་འབྲས་བུ་དང་། ལས་གཙོ་བོའི་ཆོས་ཅན་དུ་སྦྱར་བའི་ཚེ་ནི་ཅིག་ཤོས་གཉིས་པོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡང་དགག་བྱ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྦྱར་རོ།

其中依待相违者，如瓶子的好与坏、大与小等，对于每一相违法事物而言，依待一者则成立一者，依待二者则成立相违二法，也成立第三聚，因此称为配合。同样，非好非坏等否定也应配合至第三聚。
是的成立与非的遮遣中依待相关的单独者是作用法，这又以因与果中有、作者与业中有的差别分为四种。其中依待因与作者的作用，是对果与业而分。依待果与业所有的作用法，是依待因与作者而成立并分别。
其中因所具有的作用法，如说"瓶子和福德、财富能生"等。作者所具有的作用法，如说"瓶子盛水、盛乳、持谷、持财"等。果所具有的作用法，如"瓶子是由土所成、由铜所成、由火所烧"等。业所具有的作用，如说"此瓶应用、应持、应藏、应聚、应抛"等。
对于这些作用的法与有法，当配合为因与作者的主要有法时，则称为从果与业中作特殊化的有法；当配合为果与业的主要有法时，则配合其余二者为作特殊化的有法。彼等的非的遮遣也同样依待所遮而配合。

།གཞན་མི་སྲིད་པའི་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་རེ་ལྡེ་ཀ་ བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་དག་དགག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གཟུང་ངོ་། །གསུམ་པ་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ནི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ། བུམ་པའི་ ཉལ་བ་དང་།ལངས་པ་དང་། ཁ་བུབ་དང་། གན་རྐྱལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རེ་རེ་ཞིག་ཏུ་གཟུང་ངོ་། །ཆོས་ཀྱི་གྲངས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཆོས་ཅན་གྱི་གྲངས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཅན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་མི་སྤོང་བའི་སྒྲ་གཅིག་གིས་བརྗོད་པ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་ པོ་ཆ་ཤས་མེད་པ་གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན་དུ་ཞེན་པའི་བསམ་པས་སྦྱར་བའི་ངོར་བྱས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་དང་། ཆོས་ནང་གི་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཤན་ནི། སྒྲ་ གཅིག་གིས་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་།མི་སྤོང་བའི་སྒྲའི་ཤན་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་ལས་དོན་གཞན་མི་སྲིད་པས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་པའི་ཤན་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །ལྷག་མ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་པ་དང་གནས་སྐབས་པའི་ཆོས་ ཉིད་དང་།ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྒྲ་ཐ་དད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་སྒྲའི་ཤན་དང་། དོན་གཞན་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་ཤན་དང་། ཁྱབ་ཆེ་ཆུང་གིས་བྱས་པའི་ལྡོག་པའི་ཐ་དད་ཀྱི་ཤན་དང་གསུམ་སྟེ། དེ་ལས་ ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔར་སྨོས་པ་གསུམ་པ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཆོས་རྣམས་ནི་དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་ པ་ཡིན་ལ།ཆོས་ཅན་ནི་མ་ལྟོས་པ་སྟེ། དེར་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་གཙོ་བོ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པའི་བློས་བསླད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་ འདིར་བློས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་རྟེན་ནི་ཡང་དག་པར་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ལ།ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གཅིག་དང་དུ་མའི་སྒྲ་ཐ་དད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

对于不可能为他物的瓶子，将其妄执为毛毯、布匹等本性，这是遍计所执；否定这些则应视为圆成实法性。第三种情况是由于是暂时性的缘故，既非法性所成，也非依待他义，应视为瓶子的躺卧、站立、俯伏、仰卧等各别之法。
法的数量有多少种差别，有法的数量也相应有多少种。所谓"一个有法"，仅仅是以不排除其他差别的一个词语表述，或者是对无分别实体之一执为有法的意乐而作的施设而已。
差别的安立可分为法与有法的差别，以及法内部的差别两种。在法与有法的差别中，法性本身的法与有法的区分，仅仅是由一个词语表示时是否排除其他差别的语言区分而已。除此之外不可能有其他意义，因此排除与不排除其他意义差别的区分仅仅是遍计所执而已。
其余法性的真实相与暂时性的法性与有法的差别有三种：以不同词语所作的排除与不排除其他差别的语言区分、由于可能有其他意义而有的排除与不排除其他意义差别的区分、以及由遍及大小所作的返体差别区分。其中，由于是法与有法差别的基础，排除与不排除其他差别的法与有法是作差别的主要因素。
已安立诸法与有法的差别，是在前述三种之上，诸法是依待他义，而有法则不依待，其中作差别的主要因素如前所说。
就实际事物而言，法性的法与有法唯一圆成实，故是极其一体，分别认知则是错乱。在此情况下，分别认知的所依是：如实而言，有法词是单一的，而法词是多样的，因此是由一与多的词语差别所作。

།རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ནི་དོན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་དངོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ པས་དངོས་པོ་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ།གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བློས་གཞག་པ་ཁོ་ནས་ཟད་དོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་ཙམ་དུ་གཞག་གོ། །ཆོས་ནང་གི་བྱེ་བྲག་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ ནི་འོ་མའི་ཡོན་ཏན་དཀར་བ་དང་།མངར་བ་དང་། འཇམ་པ་རྣམས་དུང་དང་། ཀ་ཙ་ལིན་ད་དང་། སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་མཐོང་ནས་འོ་མ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐ་དད་དུ་བློས་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་ལ།དངོས་པོ་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་འོ་མ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཐ་ན་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་གསལ་བ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འབྲེལ་ཟླ་དང་། འགལ་ཟླ་ལ་ ལྟོས་པའི་ཐ་དད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་བྱས་ལ་གྲངས་ཀྱང་དེའི་གྲངས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།མི་སྲིད་པའི་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དགག་པ་ལྟོས་པ་ཐ་དད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མི་བཏགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་དང་བུམ་པ་ན་འབྲུ་ ཡོད་པར་ལྡན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་།འབྲུ་མེད་པར་ལྡན་པར་དགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་དང་། དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པས་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མཚན་ཉིད་འགལ་བ་བཟློག་བྱ་དེ་དག་རྣམ་པར་གཅད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བློའི་སལ་བས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མཚོན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་འགལ་བ་རྣམ་པར་གཅད་པ་དེ་དག་ཆོས་འགལ་བ་དེ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པར་བྱེད པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཁོ་ནར་བཟུང་ངོ་།།དངོས་པོ་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་དེ་དག་ལས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་ སྐབས་པ་ཉིད་ཀྱང་གནས་སྐབས་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ངེས་ཚིག་གཞན་ལ་བརྟེན་པས་ན་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་ཆོས་ཅན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་མ་གཏོགས་པར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གུད་དུ་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་ན་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ ་ཅན་གཏན་ལ་དབབ་པ་སློབ་དཔོན་ཛེ་ཏཱ་རིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

已安立的法与有法，由于不依待他义就无法由实事本身圆满成立，因此就实事本身而言仅是遍计所执，因为依待他法的缘故，仅仅是由心识安立而已。暂时性的法也因为是由暂时性本身圆满成立，所以仅安立为暂时性。
关于法的内部差别，法性诸法如乳的白色、甜味、柔滑等性质，在贝壳、甘蔗、蜂蜜等不同境界的事物上有生起和消失，见此后对乳也以心识执取这些性质为差别。这种情况称为"一体性"。就实事本身而言，乳的显现自性乃至仅由地点、时间等而随顺其他显现，其中这些性质是极其一体的。
已安立诸法是由关联和相违所依待的差别而成差别，数量也由此而定。不可能存在的增益也是由所否定的依待差别所作。
其他人说：法性的无分别等法，以及所缘与非所缘、瓶中有谷为具有而成立、无谷为具有而否定等，一切法是无常、非所缘、非具有、非离等，是依待这些而安立差别。这也不合理，因为遮遣相违相的已安立遮除，是由心识力量而安立显示这些相，而不是由遮除相违相而成立那些相违法的缘故。这些成立也应仅取前述诸法。
就实事本身而言，在这些法中，法性诸法是极其一体的，而已安立诸法如兔角般根本不存在，这在法与有法章节中已经说明。暂时性也应视为暂时性。
依据其他词源解释，由于具有这些法故称为有法。除了瓶等实物外，无常等性质无法单独把握，故称为"依他"。
《法与有法抉择》由阿阇黎吉多黎所造圆满。
